Ozdobna lukarna doświetlająca poddasze

Lukarny są detalami architektonicznymi urozmaicającymi konstrukcję dachu. Wpływają na wygląd bryły domu, dodają jej uroku oraz uplastyczniają formę. Poza funkcją dekoracyjną pełnią także funkcję użytkową, czyli doświetlają pomieszczenia na poddaszu naturalnym światłem słonecznym.

Lukarny wpływają na atrakcyjność bryły domu, pełnią funkcję estetyczną, dodają wdzięku domowi. To nadbudówki na dachu z oknem przykryte osobnym daszkiem odrębnym od pozostałej części dachu. Komplikują konstrukcję dachu, która musi utrzymać dodatkowy ciężar. Lukarna składa się z pionowych elementów, czyli ścianki frontowej zawierającej okno oraz ścian bocznych. Powiększa powierzchnię użytkową poddasza przez podniesiony dach ją przykrywający.

Lukarny to nadbudówki na dachu z oknem przykryte osobnym daszkiem, odrębnym od pozostałej części dachu. Wpływają na atrakcyjność bryły domu, pełnią funkcję estetyczną i zarazem powiększają i doświetlają pomieszczenia na poddaszu.

Typy lukarn

Można wyróżnić dwa typy lukarn – lukarny o prostych ściankach bocznych oraz bez ścianek bocznych. Te pierwsze można przykryć dachem dwuspadowym, trójspadowym, pulpitowym czy też kolebkowym. Drugi rodzaj to lukarny owalne, czyli tzw. wole oczka. O wykonaniu lukarn, które nie są przewidziane w projekcie, trzeba pamiętać już na etapie adaptacji i wprowadzania dodatkowych zmian w projekcie. Lukarny komplikują strukturę dachu, dlatego łatwo o błędy podczas ich wykonania. Zwłaszcza w przypadku tzw. wolego oka wymagana jest duża precyzja wykonania. Dachówki trzeba tak dopasować i ułożyć, by nie dopuścić do przeciekania dachu. Najlepiej wybierać więc dachówki małoformatowe, które łatwiej będzie ułożyć w koszach dachowych.

Budowa lukarny
Lukarny komplikują strukturę dachu, dlatego łatwo o błędy podczas ich wykonania

Umiejscowienie lukarny

Lukarny powinny się znajdować na wysokości 85–100 cm od poziomu podłogi, czyli na wysokości dostępnej dla każdego człowieka, aby okno zapewniało swobodny kontakt z otoczeniem zarówno osobie stojącej, jak i siedzącej. Taka wysokość umożliwi także łatwe otwieranie oraz czyszczenie powierzchni okiennej. Lukarny sprawdzą się najlepiej w stromym dachu o dużym kącie nachylenia oraz w pomieszczeniach o wysokich ściankach kolankowych, dzięki czemu promienie słoneczne będą lepiej docierały do wnętrza. Funkcjonalne będą szersze lukarny z dużymi oknami, które sprawiają, że powierzchnia użytkowa poddasza się powiększy. Lepszym rozwiązaniem jest wybranie jednej większej lukarny niż kilku mniejszych sąsiadujących ze sobą. Umieszczone obok siebie tworzą kosze dachowe, w których będzie gromadził się śnieg. Lukarny nie doświetlają pomieszczenia tak dobrze jak okna dachowe, jednak te szersze

Lukarna tradycyjna
Tradycyjne lukarny najczęściej zawierają okna ze szprosami

zapewnią lepszy dopływ światła naturalnego, a także nie wyglądają tak ciężko jak kilka ułożonych obok siebie. Zgodnie z przepisami powierzchnia okien powinna stanowić 1/8 powierzchni podłogi. Przy doborze wielkości i kształtu lukarny oraz jej umiejscowienia powinniśmy uwzględnić także styl architektury domu, dopływ światła w różnych porach dnia oraz obecność elementów, które mogą zasłaniać widok oraz zaciemniać pomieszczenie.

Lukarny powinny znajdować się na wysokości 85–100 cm od poziomu podłogi. Najlepiej sprawdzają się w stromych dachach o dużym kącie nachylenia oraz w pomieszczeniach o wysokich ściankach kolankowych.

Urozmaicenie dachu

Lukarny urozmaicają kształt dachu, wpływają na wygląd budynku. Pełnią funkcję ozdobną i dodają domowi uroku. Są to elementy często stosowane w architekturze tradycyjnej, jednak pojawiają się także w nowoczesnym budownictwie. We współczesnym wydaniu ich forma jest maksymalnie uproszczona i cechują je kubiczne kształty. Tradycyjne lukarny zawierają okna ze szprosami oraz są symetrycznie wbudowane w połacie dachu. Ich położenie podkreśla najczęściej inne elementy bryły, np. wejście główne czy okna umieszczone na parterze. Jeśli w połaciach dachu występuje kilka lukarn, umieszczone są symetrycznie, dodając lekkości i wdzięku budynkowi. Często wybierane są lukarny okrągłe o miękkim kształcie, których zadaszenie płynnie łączy się z połacią dachową. Tzw. wole oczka nawiązują do kształtu dawnych świetlików doprowadzających światło słoneczne do nieużytkowych strychów. Pasują one do budynków o dużych połaciach dachowych. Okno w nich zawarte jest jednak niewielkie, dlatego w mniejszym stopniu doświetlają pomieszczenia poddasza niż tradycyjne, trójkątne lukarny.

Nowoczesne lukarny
Pulpitowe lukarny doskonale wyróżniają się z prostego dachu współczesnych brył

W nowoczesnych budynkach lukarny nie są symetrycznie umieszczone, wręcz przeciwnie – służą wręcz osiąganiu zamierzonego efektu asymetrii. Pulpitowe lukarny doskonale wyróżniają się z prostego, przeważnie dwuspadowego dachu współczesnych brył. Jednak niezależnie od stylu architektury powinny być one spójne z bryłą budynku. Pamiętajmy jednak, że wykonanie lukarny jest stosunkowo drogie, a duża ich ilość komplikuje wykonanie więźby dachowej i ułożenia pokrycia oraz zaburza delikatny efekt wizualny bryły. Aby skutecznie odprowadzać wodę opadową, należy w niektórych typach lukarn, zwłaszcza w lukarnach pulpitowych, wykonać orynnowanie ich dachu.