Płyty OSB – wymiary i grubości – jak dobrać?

Skrót OSB pochodzi od angielskiego Oriented Strand Board, co znaczy „płyta o wiórach orientowanych”. Płyta OSB pojawiła się w 1981 roku i jest ulepszoną wersją tzw. płyty waflowej, w której sprasowane kawałki drewna były ułożone chaotycznie. Podstawowym jej składnikiem są podłużne wióry pozyskiwane z drewna małowymiarowego. A to oznacza, że drewnopochodny materiał OSB jest produkowany z drzew młodych i cienkich, wycinanych w cięciach pielęgnacyjnych. Drobnica sosnowa, pozostawiana zwykle na powierzchni albo wykorzystywana co najwyżej do celów opałowych, stała się cennym surowcem.

Płyta OSB ma szerokie zastosowanie w budownictwie
Płyta OSB ma szerokie zastosowanie w budownictwie

Zachowanie ukierunkowanej włóknistości płyty powoduje, że ma ona parametry zbliżone do sklejki. Nie należy jednak mylić płyty OSB ze sklejką, która powstaje ze sklejenia kilku warstw arkuszy skrawanych obwodowo z drewna wielkowymiarowego.

Zastosowanie płyt OSB

Nowoczesne płyty OSB produkowane są w wielu różnych wymiarach i rodzajach. Ich zastosowanie jest bardzo wielostronne i doskonale nadają się na przykład do:

  • konstrukcji ścian wewnętrznych i zewnętrznych,
  • podłóg i stropów,
  • budowy palet i skrzyń transportowych,
  • szalowania elementów betonowych albo schodów zewnętrznych,
  • budowy tymczasowych ogrodzeń,
  • konstrukcji półek i regałów,
  • sztywnych poszyć dachowych,
  • konstrukcji parapetów wewnętrznych, blatów stołów, półek meblowych,
  • wzmocnienia mebli tapicerowanych,
  • wyposażenia pomieszczeń na statkach i w wagonach kolejowych.

Jakie właściwości mają płyty OSB?

Płyty wiórowe OSB są tak popularne, ponieważ wykazują liczne właściwości, które umożliwiają ich doskonałe wykorzystanie zarówno przez profesjonalistów, jak i hobbystów-amatorów, a nawet artystów, którzy swoje pomysły chcą wyrazić poprzez naturę drewna. Na pomysł prasowania w płyty grubych wiórów o jednolitym ukierunkowaniu ze spoiwem żywicznym wpadł po raz pierwszy Armin Elmendorf w 1963 r. Od tamtej pory płyty są ciągle ulepszane i dzisiaj mają następujące cechy:

  • wysoką wytrzymałość na zginanie wynikającą z kształtu wiórów,
  • wysoką odporność na przenikanie pary wodnej dzięki zastosowanym spoiwom,
  • przydatność do zastosowania w celach artystycznych, jak i typowo praktycznych,
  • dużą stabilność formy nawet pod dużym obciążeniem,
  • długi okres trwałości płyt OSB,
  • wyjątkową odporność i wytrzymałość na uderzenia.

Dzięki tym cechom można realizować różnorodne projekty bez opierania się na klasycznej sklejce, która jest zdecydowanie droższa. Aby wybrać odpowiednie płyty, trzeba zapoznać się z ich typami i wymiarami.

Płyta OSB – wymiary i grubości

Wióry drzewne sprasowywane są pod wysokim ciśnieniem i dzięki dodatkowi żywic syntetycznych przybierają po walcowaniu formę płaskich płyt o różnych grubościach i wymiarach. Grubości płyt OSB wynoszą: 8, 10, 12, 15, 18, 22, 25 mm. Wymiary płyt: 2500 x 1250, 2070 x 2800, 2500 x 675. Gęstość płyty waha się od 620 kg/m3 do 660 kg/m3. Wykończenie krawędzi płyt może gładkie albo na pióro i wpust. Ta druga opcja umożliwia stabilne łączenie płyt na dużej powierzchni.

Płyta OSB ma różne typy, wymiary i grubości
Płyta OSB ma różne typy, wymiary i grubości

Rodzaje płyty OSB – jaką wybrać?

W zależności od planowanego przeznaczenia należy wybrać nie tylko odpowiednią grubość i wielkość płyty, ale również właściwy typ.

  • Płyta OSB/1. Płyta uniwersalna, ale do zastosowania jedynie w suchym pomieszczeniu, bez przenoszenia obciążeń. Ten wariant może być przydatny na przykład do wyrobu mebli albo jako podkład na podłogę. Chociaż tania w zakupie, jest już raczej rzadko stosowana.
  • Płyta OSB/2. W tym typie spoiwem jest również żywica mocznikowo-formaldehydowa. Posiada lepsze zdolności przenoszenia obciążeń, niż pierwszy typ. Może być wykorzystana na elementy budynków, które są otwarte, ale zadaszone i stoją na otwartej przestrzeni. Na przykład pawilony albo zadaszenia garażowe. W bardziej wilgotnych warunkach musi być powierzchniowo zabezpieczona preparatem ochronnym.
  • Płyta OSB/3. Ta płyta może być stosowana w środowisku o umiarkowanej wilgotności do przenoszenia obciążeń. Ma zdecydowanie lepszą odporność na wszelkie formy wilgoci. Ta płyta OSB może być nawet stosowana na podłogi w łaźniach i saunach. Warstwy zewnętrzne płyty są produkowane z zawartością spoiwa w postaci trwałych żywic melaminowo-uretanowych. Wióry w warstwie wewnętrznej natomiast są sklejone żywicą poliuretanową. Płyta wielowarstwowa OSB/3 może być stosowana zarówno wewnątrz budynku, jak i na zewnątrz. Trwałe połączenia poszczególnych warstw umożliwiają użycie płyty do wykonania elementów nośnych.
  • Płyta OSB/4. Ten typ posiada najwyższą jakość pośród wszystkich płyt OSB. Znajduje zastosowanie w tych samych obszarach, co OSB/3, ale jest mocniejsza i jeszcze bardziej wytrzymała. Może być praktycznie wykorzystana do najróżniejszych celów wewnątrz budynku i na zewnątrz. Jest odporna na działanie wilgoci. Wadą może być jedynie dosyć wysoka cena.

Różne rodzaje płyty OSB – zastosowanie

Przykładowe wykorzystanie różnych typów płyt OSB może wyglądać następująco:

  • Płyta OSB/2: Nadaje się do wyrobu elementów wykończeniowych i mebli. Cienkie płyty (8 i 12 mm) mogą służyć jako podkład pod boazerię na ścianach. Grubsze nadadzą się na szafy wnękowe, półki i meble.
  • Płyta OSB/3: Może być wykorzystana do budowy ścian i stropów, a także poszycia dachu.
  • Płyta OSB/4: Wersja wodoszczelna może się przydać do szalunków, poszyć dachowych, budowy domów szkieletowych.