Fugi – jakie wybrać? Rodzaje fug i zastosowanie w praktyce

Czym jest fuga i jakie pełni funkcje?

Wybór odpowiedniej fugi to jedna z najważniejszych decyzji podczas układania okładzin ceramicznych. Chociaż często wydaje się jedynie estetycznym dodatkiem, to w rzeczywistości pełni ona funkcję elementu konstrukcyjnego, który wpływa na trwałość, bezpieczeństwo i odporność całej okładziny. Najprościej mówiąc, fuga to materiał wypełniający przestrzeń pomiędzy płytkami.

Odpowiednio dobrane i poprawnie ułożone spoiny:

• chronią podłoże i płytki przed wilgocią, zapobiegając przenikaniu wody pod okładzinę,
• kompensują naprężenia, które powstają wskutek zmian temperatury, pracy konstrukcji, obciążeń użytkowych,
• zabezpieczają krawędzie płytek przed wyszczerbieniami i mikrouszkodzeniami,
• eliminuje gromadzenie się brudu, kurzu i mikroorganizmów w przestrzeniach między płytkami,
• poprawiają przyczepność okładziny, stabilizując płytki na odpowiednim miejscu,
• odpowiadają za estetykę, eksponując lub tonując wygląd płytek.

W miejscach o wysokiej wilgotności ( np. w łazience, kuchni czy pralni) jest również elementem ochronnym, który decyduje o higienie i trwałości całej okładziny.

Jakie są rodzaje fug?

Na rynku dostępnych jest kilka rodzajów fug, których podział regulowany jest normą PN-EN 13888. Wyróżnia ona spoiny cementowe klasy CG oraz fugi reagujące chemicznie, głównie epoksydowe, oznaczone symbolem RG. Fugi cementowe mogą występować w wersji podstawowej lub o podwyższonych parametrach odpornościowych. Warto też wspomnieć o fugach akrylowych oraz o silikonach, które pełnią funkcję uszczelniającą. Każdy z tych materiałów ma określone właściwości i przeznaczenie.

Fugi cementowe

Wciąż najpopularniejsze są tradycyjne fugi cementowe. Ich skład opiera się na cemencie i drobnym kruszywie, a współczesne formuły wzbogacane są polimerami zwiększającymi odporność na wodę, przebarwienia i ścieranie. To wybór odpowiedni do typowych pomieszczeń domowych, a także na różnego rodzaju okładziny ścienne i podłogowe. Ich atutem jest szeroka paleta kolorystyczna, dostępność i atrakcyjna cena, ale pod względem odporności chemicznej i mechanicznej ustępują fugom żywicznym.

Zastosowanie:

• łazienki, kuchnie, przedpokoje,
• płytki ceramiczne, gres, mozaika,
• powierzchnie ścienne i podłogowe,
• wnętrza o standardowych warunkach eksploatacji.

Fugi cementowe elastyczne

Ulepszoną wersją spoin cementowych są fugi elastyczne, które dzięki dodatkowym polimerom zyskują odporność na odkształcenia podłoża i zmniejszoną nasiąkliwość. Co więcej, szybko schną i mają wyższą trwałość kolorystyczną. Sprawdzają się wszędzie tam, gdzie podłoże pracuje, czyli np. na ogrzewaniu podłogowym, na tarasach i balkonach, przy dużych płytkach gresowych oraz w pomieszczeniach intensywnie eksploatowanych.

Zastosowanie:

• podłogi przy ogrzewaniu podłogowe,
• powierzchnie narażone na ścieranie,
• płytki gresowe o dużym formacie,
• tarasy, balkony, baseny,
• pomieszczenia intensywnie użytkowane.

Fugi epoksydowe

Najwyższą trwałość prezentują fugi epoksydowe składające się z żywic reaktywnych i utwardzaczy. Są całkowicie wodoszczelne, odporne na chemikalia, kwasy i wysokie temperatury, a także nie zmieniają koloru, nie absorbują zabrudzeń i są odporne na agresywne środki czyszczące. Ich wyjątkowa wytrzymałość sprawia, że są stosowane w basenach, obiektach przemysłowych, gastronomii, laboratoriach czy intensywnie użytkowanych przestrzeniach publicznych. Ich wadą jest jednak wysoka cena oraz konieczność profesjonalnej aplikacji.

Zastosowanie:

• intensywnie eksploatowane korytarze,
• płytki wielkoformatowe i kamienne,
• baseny publiczne i prywatne,
• laboratoria, zakłady przemysłowe,
• obiekty gastronomiczne.

Fugi akrylowe

Fugi akrylowe, sprzedawane jako gotowe pasty, oferują bardzo estetyczne wykończenie i wygodę aplikacji. Ich kolor można dobierać z mieszalnika, co zapewnia idealne dopasowanie do płytek. Są elastyczne i odporne na pleśń, ale nie sprawdzają się na powierzchniach zewnętrznych ani tam, gdzie występują duże wahania temperatur. Nadają się głównie do ścian w łazienkach i kuchniach, mozaik oraz drobnych prac renowacyjnych.

Uwaga: Fugi akrylowe mają gorszą trwałość mechaniczną niż fugi cementowe lub epoksydowe.

Fugi silikonowe

Uzupełnieniem systemów fugowych są silikony, które pełnią funkcję uszczelniaczy w miejscach narażonych na ruch i wilgoć, takich jak narożniki, połączenia z urządzeniami sanitarnymi, obrzeża brodzików, wanny czy dylatacje. Dzięki elastyczności i odporności na skrajne temperatury stanowią niezbędne uzupełnienie zarówno dla fug cementowych, jak i epoksydowych.

Fugi silikonowe stosuje się:

• w narożnikach,
• na styku płytki z urządzeniem sanitarnym,
• przy brodzikach, wannach i zlewach,
• przy obróbkach dylatacyjnych,
• na zewnątrz w szczelinach konstrukcyjnych.

Jak wybrać fugę?

Fuga powinna być dopasowana zarówno kolorem, jak i szerokością oraz właściwościami technicznymi do konkretnego rodzaju płytek, powierzchni oraz warunków eksploatacyjnych. Innej fugi wymaga kamień naturalny na tarasie, gres w łazience, a jeszcze innej mozaika szklana na ścianie prysznica. Dlatego warto dokładnie poznać charakterystykę dostępnych na rynku spoin, aby uniknąć błędów, które w przyszłości mogą prowadzić do pęknięć płytek, odspajania się okładziny czy powstawania zagrzybień.

Do wnętrz wilgotnych (łazienki, kuchnie, pralnie) najlepszym wyborem są fugi odporne na wilgoć oraz trwałe, czyli:

• fugi cementowe elastyczne,
• fugi epoksydowe (zwłaszcza w strefach mokrych),
• fugi akrylowe w przypadku ścian.
• W przypadku podłóg z ogrzewaniem podłogowym niezbędna jest elastyczność i odporność na naprężenia. Tutaj sprawdzają się:
• fugi cementowe elastyczne,
• fugi epoksydowe.

Na zewnątrz (tarasy, balkony, elewacje) spoiny muszą mieć dużą wytrzymałość, dlatego najczęściej wybierane są fugi cementowe lub fugi epoksydowe.

Pamiętajmy o tym, że jakość fugi w dużej mierze wpływa na trwałość całej okładziny. Nawet najlepszy gres czy kamień naturalny nie spełni swojej funkcji, jeżeli spoiny zaczną się kruszyć, odbarwiać lub przepuszczać wodę. To właśnie przez nieszczelne lub źle dobrane fugi najczęściej dochodzi do zawilgocenia podłoża, rozwoju grzybów, a w konsekwencji – do deformacji płytek. Co więcej, detergenty do łazienek czy odkamieniacze mogą w krótkim czasie uszkodzić fugę cementową o podstawowych parametrach. Tam, gdzie liczy się sterylność i odporność na środki dezynfekujące, lepszym wyborem są spoiny epoksydowe, które zachowują pierwotny kolor i strukturę przez wiele lat.

Przeczytaj również: Armatura do łazienki – przegląd baterii łazienkowych, właściwości, trendy

Istotnym aspektem jest także dobór fugi do konkretnego rodzaju płytki. Kamień naturalny wymaga materiałów, które nie powodują przebarwień ani migracji pigmentów w strukturę płyty. Część porowatych płytek może chłonąć wodę zarobową z tanich fug, co prowadzi do powstawania plam, dlatego w przypadku delikatnych materiałów coraz częściej stosuje się spoiny o niskiej nasiąkliwości lub dedykowane produkty z kategorii premium. Z kolei przy płytkach wielkoformatowych fuga musi pracować razem z okładziną. W tym przypadku tylko spoiny wysokiej elastyczności zapewniają tłumienie naprężeń, które powstają pod wpływem dużych płyt i zmian temperatury.

Uwaga: Nawet najlepsza fuga nie spełni swojej funkcji, jeżeli zostanie nieprawidłowo rozrobiona czy wprowadzona w zbyt wąskie spoiny.

Szerokość spoiny

Szerokość spoiny to parametr, którego nie można dobierać przypadkowo. Zbyt wąska fuga może nie sprostać naprężeniom, a zbyt szeroka – zaburzyć estetykę lub nie pasować do wybranego typu zaprawy. Najczęściej stosuje się następujące zakresy:

• mozaika szklana 2×2 cm – fuga 1 mm,
• małe płytki 10×10 cm – fuga ok. 2 mm,
• gres 30×30 cm – fuga ok. 3 mm,
• płytki wielkoformatowe – fuga minimum 5 mm.

Szerokość fugi jest szczególnie ważna na zewnątrz. Na tarasach, balkonach i schodach płytki pracują pod wpływem nasłonecznienia i różnic temperatur, a na długości 5 m mogą rozszerzyć się nawet o 5 mm. Fuga musi zatem przyjąć i zredukować powstające naprężenia. Jeśli będzie zbyt wąska lub wykonana z nieodpowiedniego materiału, płytki mogą popękać, podnieść się lub odspoić, tworząc tzw. daszki.

Kolor fugi

Równie ważny jest kolor spoiny. Może zintegrować płytki w jednolitą powierzchnię, wyeksponować ich kształt i podkreślić wzór. 

• Fuga w odcieniu zbliżonym do płytki optycznie powiększa przestrzeń, natomiast ta kontrastowa wydobywa kształt i rytm ułożenia płytek. 
• W pomieszczeniach intensywnie użytkowanych warto wybierać kolory ciemniejsze, zwłaszcza na podłogach.
• W przypadku kamienia naturalnego zaleca się unikanie ostrych kontrastów, aby zachować jego naturalny charakter. 
• Coraz większą popularność zyskują również fugi dekoracyjne z brokatem oraz intensywne kolory stosowane w aranżacjach nowoczesnych i designerskich.

Kolor fugi warto dobierać nie tylko do samej płytki, ale również do zamierzonego efektu przestrzennego. W małych łazienkach częściej stosuje się spoiny zbliżone odcieniem do materiału, aby wizualnie powiększyć pomieszczenie. Z kolei w kuchniach industrialnych lub loftowych popularne są kontrastujące spoiny, np. białe płytki metro łączone z czarną fugą. 

Uwaga: Intensywne kolory wymagają od nas większej dbałości. Na ciemnych fugach szybciej widać białe osady z twardej wody, a jasne – mogą przebarwiać się pod wpływem zabrudzeń.

Bibliografia

• https://www.youtube.com/watch?v=ntS6YZ2ZiNE
• https://www.obi.pl/porady-i-inspiracje/budowac/sciany-podlogi-sufity/rodzaje-fug
• https://www.leroymerlin.pl/porady/wykonczenie-wnetrz/materialy-pomocne-w-pracach-wykonczeniowych/jakie-fugi-wybrac-do-lazienki-do-kuchni-i-na-taras.html?srsltid=AfmBOop7MVkON2eXyEaF2PPitBgaKxS_f1xpwDdSkqC2zq6ti9My60gD