Szerszenie – jak usunąć gniazdo? Wygląd, ukąszenie i występowanie

Dla przyrody szerszenie są błogosławieństwem, ludzie natomiast często bardzo się ich boją. Szczególnie wtedy, gdy gniazdo szerszeni znajduje się na działce. Ci, którzy odpowiednio się zachowują, mogą żyć z nimi bez problemu. Sprawdź, co musisz wiedzieć! Zebraliśmy najważniejsze informacje.

Jak długo żyją szerszenie? Co robić, gdy znajdziemy ich gniazdo?
Jak długo żyją szerszenie? Co robić, gdy znajdziemy ich gniazdo?

Szerszenie są cenne pod względem ekologicznym

Okres lata jest czasem szerszeni i żółto-czarno paskowane owady przelatując w pobliżu włączają w naszych głowach alarmowe dzwonki. Ale nie ma powodu do paniki: w przeciwieństwie do naszych mniejszych os, szerszenie odżywiają się wyłącznie innymi owadami, sokami roślin i drzew oraz opadłymi owocami. Nie należy się obawiać, że zwabi je zastawiony stół albo lody na tarasie.

U naszych zachodnich sąsiadów szerszenie, podobnie jak pszczoły i trzmiele, już od prawie 40 lat znajdują się pod ochroną. Za zranienie albo zabicie szerszenia grozi grzywna do 50 tysięcy euro. Chociaż u nas w Polsce nie są jeszcze rzadkością i nie są prawnie chronione, to jednak należy pamiętać o tym, że każdy gatunek odgrywa ważną rolę w przyrodzie. A jeśli jakiś wydaje nam się szkodliwy albo niepotrzebny, to znaczy, że za mało go jeszcze znamy.

Szerszenie są cenne pod względem ekologicznym: jako policja ekologiczna dbają o naturalną równowagę i porządek w populacjach owadów. Do wychowania swojego potomstwa potrzebują zwierzęcego białka. I to nie mało. Duży rój szerszeni wyłapuje dziennie około 500 gramów owadów. Ofiarami szerszeni padają często szkodniki ogrodowe, a także osy, komary i muchy. Mając w ogrodzie albo w domu zasiedlone gniazdo szerszeni, można odpocząć od namiaru os i komarów, a i rośliny w ogrodzie na tym korzystają.

Jak rozpoznać gniazdo szerszeni?

Gniazda zbudowane są z przypominającej papier masy, którą stanowią przeżute i zmieszane ze śliną włókna starego drewna. Ponieważ zwierzęta wykorzystują wyłącznie zmurszały surowiec, nie należy się obawiać o całość na przykład drewnianej więźby dachowej. Najpierw owady budują komórki, w których będą rozwijać się larwy i otaczają je ochronną ścianą. W szczytowym momencie rozwoju rój szerszeni może liczyć do 700 osobników. Gniazdo brązowawego koloru może mieć wysokość do 60 cm. Gniazda os wyglądają podobnie, ale są zwykle szare.

Szerszenie są cenne pod względem ekologicznym
Szerszenie są cenne pod względem ekologicznym

W przeciwieństwie do os, szerszenie zostawiają w gnieździe otwór skierowany do dołu, przez który wyrzucane są odchody, martwe larwy i dorosłe owady. Jeśli gniazdo znajduje się w domu albo w szopie ogrodowej, dobrze jest położyć pod nie papier albo folię, aby łatwiej było utrzymać czystość. Jeszcze wygodniejsza będzie duża podstawka z materiałem chłonnym na dnie. Szerszenie czują się najlepiej w sadach, lasach i parkach. Ponieważ na terenach miejskich trudno znaleźć odludną przestrzeń, owady gnieżdżą się z konieczności w pobliżu ludzi. Budują gniazda w dziuplach, budkach lęgowych dla ptaków, a także w szopach i na strychach.

Pożyteczne owady w ogrodzie? Na ich temat przeczytasz>> TUTAJ

Gniazdo szerszeni w domu lub ogrodzie – co robić?

W większości przypadków obecność gniazda szerszeni w ogrodzie albo gdzieś na poddaszu wcale nie jest uciążliwa, ponieważ te zwierzęta są bardzo pokojowo nastawione do ludzi. Atakują jedynie w bezpośrednim sąsiedztwie gniazda, kiedy czują zagrożenie dla rodziny, albo kiedy przypadkowo zostaną potrącone i zmuszone do obrony. Dorosłe szerszenie odżywiają się innymi owadami, owocami, sokiem drzew i okazyjnie nektarem. Żółto-czarne zwierzątka absolutnie nie mają zamiaru przeszkadzać komukolwiek ani w porannej kawie z ciastkiem na tarasie, ani w letnim grillowaniu.

Użądlenie przez szerszenia nie jest dla człowieka bardziej niebezpieczne niż użądlenie przez pszczołę albo osę. Właściwości jadu tych owadów są porównywalne, a bardziej bolesne użądlenie szerszenia wynika z większego żądła, jakim dysponuje. Mało tego: pszczoły używają jadu do odpędzania dużych ssaków, jak niedźwiedzie i borsuki, natomiast dla szerszeni jest to broń myśliwska w polowaniu na owady, a więc nie musi mieć aż tak dużego rażenia. U osób uczulonych na jad owadów błonkoskrzydłych użądlenie szerszenia (podobnie jak pszczoły albo osy) może wywołać wstrząs anafilaktyczny.

Jeśli ktoś podejrzewa u siebie albo kogoś z domowników taką skłonność, powinien zgłosić sprawę do odpowiednich służb odpowiedzialnych za usuwanie gniazd szerszeni z domów i mieszkań. Próba niszczenia gniazda może spotkać się ze zdecydowaną reakcją ze strony szerszeni i atakiem wielu osobników.

Jak rozpoznać gniazdo szerszeni?
Jak rozpoznać gniazdo szerszeni?

Najbliższe otoczenie gniazda należy oznakować taśmą, aby nikt nie zbliżył się do szerszeni przypadkowo. Poza tym pomóc może przestrzeganie pewnych zasad:

  • Należy unikać gwałtownych ruchów i silnych wstrząsów w pobliżu gniazda szerszeni.
  • Podczas koszenia trawnika należy zachować odległość od gniazda co najmniej 4-5 metrów.
  • Na okna można założyć siatki na muchy, jeśli gniazdo szerszeni znajduj się w pobliżu domu.
  • Nie należy blokować toru lotu owadów ani dmuchać w otwór wyjściowy gniazda albo na owady.
  • Nie manipulować przy otworze gniazda ani jego umocowaniu.
  • Nie chodzić boso po sadzie, gdzie na ziemi mogą leżeć opadłe owoce.
  • Jeśli w pobliżu znajduje się owad, należy unikać gwałtownych ruchów.

Jak długo żyją szerszenie?

Królestwo szerszeni istnieje i jest aktywne od maja do początku listopada, potem zwierzęta giną. Jedynie młode samice po locie godowym jesienią rozlatują się po okolicy szukając zimowiska, w którym zapadają w stan zimowego spoczynku. W temperaturze poniżej 10°C samce i robotnice giną, a gniazdo pustoszeje. W nowym roku w połowie maja samica, która szczęśliwie przezimowała, przystępuje do budowy zaczątków gniazda. Sama buduje kilka komórek i składa do nich jaja. Matka karmi larwy, które szybko rosną i przepoczwarczają się w robotnice. Od tej pory samica poświęca się składaniu jaj, a robotnice zajmują się całą resztą: obroną i rozbudową gniazda, karmieniem larw i utrzymywaniem odpowiedniej temperatury. Z ostatnich złożonych jaj wykształcą się samice i samce.

Poza zimującymi królowymi szerszenie mają krótkie życie. Robotnice żyją tylko trzy do czterech tygodni, a samce maksymalnie dwa miesiące. Królowa matka znosi wciąż nowe jaja i gniazdo szerszeni jest łącznie zamieszkane przez około sześć miesięcy. Większość ludzi odkrywa gniazda szerszeni dopiero późnym latem, tak że z reguły kontakt z owadami jest bardzo krótki. A osierocone gniazdo można wiosną spokojnie samemu usunąć.