Budynek gospodarczy bez pozwolenia – prawda, czy mit?

Pozwolenie na budowę kojarzy się ze skomplikowaną procedurą urzędową i gromadzeniem niezliczonych dokumentów. Uzyskanie wszystkich niezbędnych opinii, wypisów, zgód i ustaleń trwa miesiącami i wymaga wiele wysiłku. Do niedawna podobną drogę trzeba było przejść przed rozpoczęciem budowy domu jednorodzinnego, jak i niewielkiego budynku gospodarczego na własnej działce. Jak jest teraz?

Co można zbudować bez pozwolenia? Czy budynek gospodarczy należy do takich budynków?
Co można zbudować bez pozwolenia? Czy budynek gospodarczy należy do takich budynków?

Od kilku lat istnieje jednak tendencja do upraszczania procedur budowlanych w niektórych przypadkach. Słynny artykuł 29 Prawa budowlanego (Ustawa z dnia 7 lipca 1994 roku) wyłącza z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę wiele obiektów, a wśród nich wolno stojące parterowe budynki gospodarcze, garaże, wiaty lub przydomowe ganki i oranżerie (ogrody zimowe) o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m² powierzchni działki.

Budynek gospodarczy - nie tylko bez pozwolenia, ale też i bez zgłoszenia

Zmiany, które obowiązują od kilku miesięcy, idą jeszcze dalej: znowelizowane przepisy zwalniają niektóre roboty budowlane nie tylko z pozwolenia na budowę, ale i z samego zgłoszenia. Tyle tylko, że dotyczy to budynków gospodarczych, które są związane z działalnością rolniczą i uzupełniają zabudowę zagrodową na działce siedliskowej. Oznacza to, że rolnicy mogą wybudować wiatę, garaż albo budynek o innym przeznaczeniu nie odwiedzając jakiegokolwiek urzędu. Nie muszą starać się o pozwolenie na budowę budynku gospodarczego ani zgłaszać budowy na 21 dni przed planowanym rozpoczęciem prac.

To zwolnienie ma jednak pewne istotne ograniczenia i dotyczy przede wszystkim rolników prowadzących bardzo niewielkie gospodarstwa. Bez pozwolenia i zgłaszania do urzędu można bowiem wybudować tylko parterowy obiekt o rozpiętości konstrukcji nie większej niż 4,8 m oraz powierzchni zabudowy poniżej 35 m2. Suszarnia kontenerowa może mieć powierzchnię zabudowy do 21 m2, co też odpowiada na zapotrzebowania raczej drobnych gospodarstw.

Od kilku lat istnieje tendencja do upraszczania procedur budowlanych w niektórych przypadkach - jakich?
Od kilku lat istnieje tendencja do upraszczania procedur budowlanych w niektórych przypadkach - jakich?

Co to jest zabudowa zagrodowa i kto może budować bez pozwolenia i zgłoszenia?

Ponieważ informacja o możliwości wznoszenia różnych obiektów gospodarczych na działce brzmi niezwykle obiecująco, trzeba tę sprawę wyjaśnić do końca. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 grudnia 2008 roku „zabudowę zagrodową” definiuje się jako „zespół budynków obejmujący wiejski dom mieszkalny i zabudowania gospodarskie, położony w obrębie jednego podwórza. Inny wyrok NSA z 15 lipca 1998 roku wskazuje na przynależność domu mieszkalnego jednorodzinnego do indywidualnego gospodarstwa rolnego, jeśli jest on zamieszkały przez rolników i służy obsłudze tego gospodarstwa. Z kolei „gospodarstwo rolne” w świetle Kodeksu cywilnego zasługuje na takie miano, jeśli obejmuje obszar nie mniejszy niż 1 ha użytków rolnych.

Budowa bez pozwolenia nie tylko dla rolników

Prawdopodobnie większość zabudowanych działek nie stanowi zabudowy zagrodowej, zwalniającej pewne budynki gospodarcze z obowiązku zgłaszania, a ich właściciele również chcieliby mieć koło domu garaż, wiatę na opał albo przykładowo ogród zimowy. W świetle obowiązujących przepisów oni również nie muszą starać się o pozwolenie na budowę, pod warunkiem, że zachowają daleko idący umiar jeśli chodzi o wielkość planowanych obiektów.

Budynki gospodarcze, garaże i wiaty na działkach innych niż w zabudowie zagrodowej, o powierzchni do 35 m2, nie wymagają pozwolenia na budowę, a jedynie zgłoszenia budowy. Nawet na działce budowlanej jeszcze niezabudowanej można postawić wiatę o powierzchni nie większej niż 35 m2.

Budynek gospodarczy bez pozwolenia - czy to prawda?
Budynek gospodarczy bez pozwolenia - czy to prawda?

Co można zbudować bez pozwolenia?

Nawet nie będąc rolnikiem można na działce zbudować bez pozwolenia wolno stojący, parterowy budynek gospodarczy o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym liczba takich obiektów nie może przekroczyć dwóch na każde pięć arów powierzchni. W przypadku budynku gospodarczego do przechowywania na przykład narzędzi ogrodowych, sprawa jest prosta: mamy fundamenty, ściany i dach. Wiata będzie lekką konstrukcją dachu podpartego słupami, a altana ażurową budowla w ogrodowej kompozycji. Ogród zimowy, czyli oranżeria, będzie konstrukcją przeszkloną, do wypoczynku i uprawy roślin.

Skoro już wiadomo, że powierzchnia zabudowy budynku gospodarczego ani liczba podobnych obiektów na działce nie przekraczają dopuszczalnych norm, trzeba sprawdzić, czy na danym obszarze istnieją ustalenia miejscowego zagospodarowania przestrzennego. Może się okazać, że ten urzędowy dokument zawiera ograniczenia i zakazy, które dotyczą planowanej budowy, na przykład określenie maksymalnej wysokości obiektów gospodarczych i ich usytuowania, rodzaj pokrycia dachowego i kąt pochylenia połaci.

Zgłoszenia należy dokonać najpóźniej na 21 dni przed rozpoczęciem budowy, tyle bowiem czasu ma urząd starostwa na wniesienie sprzeciwu. Ponieważ liczy się data nadania pisma urzędu na poczcie, dobrze jest odczekać z rozpoczęciem budowy nieco dłużej. Pisemne potwierdzenie akceptacji zgłoszenia można otrzymać na dodatkowy wniosek. Procedura uproszczona zgłoszenia budowy budynku gospodarczego zwalnia inwestora z obowiązku zatrudniania kierownika budowy i prowadzenia dziennika.